Από τα πρώτα κεραµικά αντικείµενα που κατασκεύασε ο άνθρωπος, τα ζώα υπήρξαν σταθεροί συνοδοιπόροι της φαντασίας του. Εµφανίζονται ως θεότητες και σύµβολα, ως προστάτες και θηράµατα, ως πλάσµατα του µύθου αλλά και της καθηµερινότητας. Στην ελληνική κεραµική παράδοση, από τα προϊστορικά ειδώλια και τα µινωικά ρυτά έως τα αρχαία αγγεία και τη λαϊκή κεραµική των νεότερων χρόνων, οι ζωόµορφες µορφές λειτουργούν ως φορείς νοηµάτων που υπερβαίνουν τη διακοσµητική τους διάσταση.
Η έκθεση Animal Rites αντλεί έµπνευση από αυτή τη µακρά ιστορία και την επαναδιαπραγµατεύεται µέσα από τη σύγχρονη κεραµική πρακτική. Ο τίτλος αποτελεί ένα λογοπαίγνιο ανάµεσα στα rites —τις τελετουργίες, τις πρακτικές και τις συµβολικές πράξεις που συνδέουν τον άνθρωπο µε το ζώο— και στα rights, τα δικαιώµατα που σήµερα διεκδικούν µια νέα θέση στη συζήτηση για τη σχέση µας µε τα µη ανθρώπινα όντα.
Στην αρχαιότητα, πολλά ζωόµορφα κεραµικά αντικείµενα είχαν τελετουργικό χαρακτήρα. Χρησιµοποιούνταν σε λατρείες, προσφορές, συµπόσια ή ταφικές πρακτικές. Το ζώο λειτουργούσε ως µεσολαβητής ανάµεσα στον κόσµο των ανθρώπων και σε δυνάµεις που θεωρούνταν υπερβατικές. Σήµερα, σε µια εποχή οικολογικής κρίσης και αναθεώρησης της θέσης του ανθρώπου µέσα στο φυσικό περιβάλλον, τα ίδια ερωτήµατα επιστρέφουν µε διαφορετικούς όρους. Ποια είναι η σχέση µας µε τα άλλα είδη; Πώς συνυπάρχουµε µαζί τους; Πώς τα φανταζόµαστε, τα αναπαριστούµε ή τα χρησιµοποιούµε;
Τα έργα της έκθεσης δεν επιχειρούν να αναπαραγάγουν αρχαίες µορφές ούτε να εικονογραφήσουν ιστορικές αναφορές. Αντιθέτως, προσεγγίζουν το ζωικό στοιχείο ως ζωντανό πεδίο σκέψης και δηµιουργίας. Άλλοτε το ζώο εµφανίζεται ως µνήµη, άλλοτε ως σύµβολο, άλλοτε ως σώµα ή ως φαντασιακή παρουσία. Οι µορφές τους κινούνται ανάµεσα στο οικείο και το παράδοξο, στο αρχαϊκό και το σύγχρονο, στο αντικείµενο και στο έµβιο ον.
Η κεραµική, ένα υλικό που συνδέεται όσο λίγα µε την ανθρώπινη ιστορία, γίνεται εδώ το µέσο για να επανεξετάσουµε µια σχέση που προηγείται του πολιτισµού και εξακολουθεί να τον διαµορφώνει. Μέσα από τα έργα της έκθεσης, το ζώο παύει να αποτελεί απλώς θέµα αναπαράστασης και µετατρέπεται σε συνοµιλητή. Έτσι, το Animal Rites δεν αναφέρεται µόνο στις τελετουργίες του παρελθόντος, αλλά και στην ανάγκη να επινοήσουµε νέους τρόπους συνύπαρξης στο παρόν.
Μάνος Μαστοράκης
Χίµαιρα Πολιτισµός. Σύρος, 2026.
Since the earliest ceramic objects created by humankind, animals have been constant companions to the human imagination. They appear as deities and symbols, as protectors and prey, as creatures of myth and everyday life alike. Throughout the history of Greek ceramics —from prehistoric figurines and Minoan rhyta to ancient vessels and the folk pottery traditions of more recent centuries— zoomorphic forms have carried meanings that extend far beyond decoration.
Animal Rites draws upon this long history and reconsiders it through the lens of contemporary ceramic practice. The exhibition’s title plays on the relationship between rites —the rituals, customs, and symbolic acts that have historically connected humans and animals— and rights, reflecting contemporary debates about the status and treatment of non-human beings.
In antiquity, many zoomorphic ceramic objects fulfilled ritual functions. They were used in worship, offerings, symposia, and funerary practices. The animal often served as an intermediary between the human world and forces perceived as sacred or transcendent. Today, in an era marked by ecological crisis and a growing reassessment of humanity’s place within the natural world, similar questions return with renewed urgency. What is our relationship with other species? How do we coexist with them? How do we imagine, represent, and make use of them?
The works presented in this exhibition do not seek to reproduce ancient forms or illustrate historical references. Instead, they approach the animal as a living field of thought and artistic inquiry. At times, the animal emerges as memory; at others, as symbol, body, or imagined presence. These forms inhabit a space between the familiar and the strange, the archaic and the contemporary, the object and the living being.
Ceramics —a medium deeply intertwined with human history— becomes here a means of re-examining a relationship that predates civilization itself and continues to shape it. Through the works gathered in Animal Rites, the animal ceases to be merely a subject of representation and becomes a participant in dialogue. In this sense, the exhibition speaks not only of the rituals of the past, but also of our need to imagine new forms of coexistence in the present.
Manos Mastorakis
Chimera Culture. Syros, 2026.